Kolor tradycji – warsztaty tworzenia palm wielkanocnych w gminie Krzeszowice

Niedziela Palmowa, otwierająca Wielki Tydzień i rozpoczynająca najważniejszy okres w roku liturgicznym, od wieków zajmuje w polskiej kulturze miejsce szczególne. Upamiętnia uroczysty wjazd Jezusa do Jerozolimy, kiedy to witający Go lud rzucał pod nogi gałązki palmowe i oliwne. W polskich warunkach, gdzie naturalne palmy nie występują, ich rolę przejęły rodzime rośliny – przede wszystkim wierzba, symbol budzącego się życia i odradzającej się przyrody. Zwyczaj święcenia palm przywędrował do Polski w średniowieczu i do dziś pozostaje jedną z najbardziej żywych i barwnych tradycji.

Palmy wielkanocne tworzone są zarówno w miastach, jak i na wsiach, łącząc pokolenia i środowiska. To wyjątkowe połączenie religijności, tradycji ludowej oraz dawnych wierzeń związanych z cyklem przyrody. W kulturze ludowej roślinom używanym do tworzenia palm przypisywano szczególną symbolikę – wierzbowe bazie miały zapewniać zdrowie i siły witalne, bukszpan oznaczał życie wieczne, a jałowiec i cis chroniły przed złem. Palmy nie tylko zdobiły domy, ale także towarzyszyły codzienności – chroniły gospodarstwa, zapewniały urodzaj i pomyślność.

W Małopolsce, także w gminie Krzeszowice, palmy wykonywane są tradycyjnie z gałązek wierzby, bukszpanu, jałowca oraz suszonych i barwionych traw. Charakterystycznym elementem są ręcznie robione kwiaty z bibuły oraz kolorowe wstążki, które nadają palmom wyjątkowy, ludowy charakter a każda palma jest niepowtarzalna.

Warsztaty tworzenia palm wielkanocnych zorganizowane przez Centrum Kultury i Sportu w Krzeszowicach były okazją do wspólnego odkrywania i pielęgnowania tych pięknych zwyczajów. Poprowadziły je Mieczysława Kozak, przewodnicząca Stowarzyszenia Gospodyń Gminy Krzeszowice, oraz Mirosława Bodzęta z Koła Gospodyń Wiejskich Ostrężnica i Łany, dzieląc się swoją wiedzą, doświadczeniem i pasją. Podobne inicjatywy odbywały się również w innych miejscach gminy. Panie z Koła Gospodyń Wiejskich w Tenczynku prowadziły warsztaty w Szkole Podstawowej nr1 w Krzeszowicach a przedszkolaki z Tenczynka robiły palmy wspólne z rodzicami.

Tradycje wielkanocne w Polsce od zawsze łączą elementy religijne, ludowe i dawne obrzędy związane z naturą i odradzającym się życiem. Jak pisał Oskar Kolberg, od Niedzieli Palmowej rozpoczynał się czas szczególny, w którym codzienność ustępowała miejsca refleksji i przygotowaniu do świąt.

Tekst: Marian Lewicki

Zdjęcia: Marian Lewicki, SP1, Przedszkole w Tenczynku