„Nim zajdzie księżyc wróć do Sorrento”
- rocznica śmierci Stanisława Czycza.
Stanisław Czycz urodził się 6 kwietnia 1929 r. na Gwoźdźcu. Ukończył szkołę powszechną w Krzeszowicach. Od 1946 r. uczęszczał tu do Gimnazjum Ogólnokształcącego, w 1949 r. zdał tzw. małą maturę. Dojeżdżał do Krakowa do liceum, a później do pracy. W 1955 r. debiutował w Prapremierze pięciu poetów na łamach „Życia Literackiego” obok: Mirona Białoszewskiego, Bohdana Drozdowskiego, Jerzego Harasymowicza i Zbigniewa Herberta. W 1957 r. ukazał się pierwszy tomik Tła. Poświęcony Andrzejowi Bursie „And”, drukowany w „Twórczości” w 1961 r., stanowił mocny debiut prozatorski. Opowiadanie to zostało przez Tomasza Burka nazwane „przybliżeniem do arcydzieła”, zaś ostania powieść z 1987 r. „Nie wierz nikomu: Baza” – arcydziełem. Po drugim tomiku, „Berenais” (1960) wydano „Białe południe” (1972) i „Wybór wierszy” (1979). Czycz jest ponadto autorem tomów prozy: „Ajol” (1967), „Nim zajdzie księżyc” (1968), „Nie wiem, co ci powiedzieć” (1983) oraz powieści: „Pawana” (1977). Pisał na zamówienie Andrzeja Wajdy scenariusz filmu o malarzu Andrzeju Wróblewskim („Arw”, 2007). Jego twórczość była czterokrotnie ekranizowana („Pozwólcie nam do woli fruwać nad ogrodem”, 1974; „Światło odbite”, 1989; „Nad rzeką, której nie ma”, 1991; „Fotografia jest sztuką trudną”, 1998).
Stanisław Czycz zmarł 29 czerwca 1996 r. w Krakowie, 6 lipca pogrzebano go w Krzeszowicach. Z okazji 29. rocznicy śmierci pisarza Liceum Ogólnokształcące im. Tadeusza Kościuszki w Krzeszowicach zainicjowało „Licealne Czyczowanie”. W klasach humanistycznych odbyły się lekcje eksponujące związki Czycza i jego literatury z miastem. Fragmenty „Opowiadań krzeszowickich”, opisujące m.in.: rynek, Kapliczkę „Pod Twoją Obroną”, park, pałace, pozwoliły zobaczyć codziennie mijane miejsca w nowej perspektywie. Sorrento jawi się w prozie Czycza jako skąpana w blaskach słońca Arkadia. Atmosfera wakacji może być bliska młodym ludziom tuż przed zakończeniem roku szkolnego. Uczniowie z klasy 3a pod opieką p. Alicji Mosur wspólnie z p. Pawłem Knapikiem wykonali jeszcze jedno niezwykle ważne zadanie. Wraz z pracownikami Miejsko-Gminnej Biblioteki Publicznej im. Kazimierza Wyki, p. Maciejem oraz p. Krzysztofem uporządkowali 12 czerwca 2025 r. rodzinny grób Czyczów. Nieopodal dębu, w ziemnym grobie, pierwotnie otoczonym płotkiem przez Kazimierza Kasprzyka, w opowiadaniach ukrytego pod pseudonimem „Primavera”, obok literata spoczywają jego żona i rodzice. To niezwykle istotne, aby pamięć o wybitnym twórcy, który jest tak blisko i z którego pisarstwa krzeszowiczanie mogą być dumni, przejawiała się także w formie zadbania o miejsce jego pochówku.
26 czerwca Miejsko-Gminna Biblioteka Publiczna w Krzeszowicach „Czyczowała” przy ognisku na Starej Sztolni, nazywanej przez pisarza Księżycowymi Tarasami. Spotkania zapoczątkowane przez żonę poety, Barbarę, gromadziły rodzinę, przyjaciół i miłośników twórczości autora „Anda”. Teraz spotykają się tam ludzie książki i amatorzy jego literatury, w trakcie czyta się poezję i prozę autora „Nim zajdzie księżyc”. Piękna tradycja na stałe wpisana została do kalendarza wydarzeń Biblioteki.
4 lipca Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Krzeszowickiej zamierza wspomnieć Czycza podczas koncertu Zenona Mąsiora i Damiana Wróbla pt. „Śpiewogram dla Ciebie” (ogród przy Muzeum Ziemi Krzeszowickiej, godz. 18.00).
Tekst: Dorota Niedziałkowska
Zdjęcia: Miejsko-Gminna Biblioteka Publiczna oraz Liceum Ogólnokształcące w Krzeszowicach
